शेतकऱ्यांत तीव्र संताप
बीड/प्रतिनिधी:
राज्यात पावसाचा मोठा खंड (Dry Spell) आणि पावसातील तुटवडा (Rainfall Deviation) यामुळे खरीप हंगामातील पिकांचे प्रचंड नुकसान झाले आहे. शासनाच्या प्राप्त आकडेवारीनुसार, महाराष्ट्रातील २४ जिल्ह्यांमधील १४० तालुक्यांमध्ये ‘ट्रिगर-१’ (Trigger-1) अंतर्गत दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण झाल्याचे स्पष्ट झाले आहे. मात्र, एकीकडे ही यादी जाहीर झालेली असतानाच, दुसरीकडे प्रत्यक्ष जमिनीवर भीषण परिस्थिती असूनही बीड जिल्ह्यातील अंबाजोगाई तालुक्याचे नाव यादीतून वगळल्याने शेतकऱ्यांमधून तीव्र असंतोष व्यक्त होत आहे.
अंबाजोगाई तालुक्यातील सोयाबीन खाक, तरीही प्रशासनाकडून दुर्लक्ष!
बीड जिल्ह्यातील आष्टी, बीड, धारूर, गेवराई, केज, माजलगाव, परळी, पाटोदा, शिरूर आणि वडवणी या १० तालुक्यांचा समावेश ‘ट्रिगर-१’ च्या यादीत करण्यात आला आहे. मात्र, अंबाजोगाई तालुका यातून पूर्णपणे गायब आहे.
प्रत्यक्ष परिस्थिती: अंबाजोगाई तालुक्यात पावसाने सलग दांडी मारल्यामुळे ऐन भरात आलेली सोयाबीनची पिके शेतातच पूर्णपणे करपून खाक झाली आहेत.
शेतकऱ्यांचा संताप: “डोळ्यांदेखत पिके जळून चालली असताना प्रशासनाला अंबाजोगाईत पाऊस दिसत आहे का?” असा संतप्त सवाल शेतकरी विचारत आहेत. कागदोपत्री अहवाल बनवणाऱ्या अधिकाऱ्यांच्या निष्काळजीपणामुळेच अंबाजोगाईवर हा अन्याय झाल्याचा आरोप करत, तालुक्याचा तात्काळ यादीत समावेश न केल्यास तीव्र आंदोलनाचा इशारा शेतकऱ्यांनी दिला आहे.
काय आहे ‘ट्रिगर-१’?
दुष्काळसदृश परिस्थिती निश्चित करण्यासाठी केंद्र व राज्य सरकारच्या निकषांनुसार पावसाचा पडलेला मोठा खंड (सलग ४ आठवडे किंवा त्याहून अधिक काळ पावसाची दांडी) आणि पावसाची झालेली घट या घटकांचा आढावा घेऊन ‘ट्रिगर-१’ लागू केला जातो.
राज्यभरातील बाधित २४ जिल्हे आणि १४० तालुके:
अहमदनगर (१३ तालुके): जामखेड, कर्जत, कोपरगाव, नगर, नेवासा, पारनेर, पाथर्डी, राहाता, राहुरी, संगमनेर, शेवगाव, श्रीगोंदा, श्रीरामपूर.
सोलापूर (१० तालुके):
अक्कलकोट, बार्शी, करमाळा, माढा, माळशिरस, मंगळवेढा, मोहळ, पंढरपूर, सांगोला, उत्तर सोलापूर.
पुणे (१३ तालुके):
आंबेगाव, बारामती, दौंड, हवेली, इंदापूर, जुन्नर, खेड, मावळ, मुळशी, पुणे शहर, पुरंदर, शिरूर, वेल्हे.
यवतमाळ (११ तालुके):
आर्णी, दारव्हा, दिग्रस, घाटंजी, केळापूर, किनवट, महागाव, मारेगाव, पुसद, उमरखेड, वणी, झरी-जामणी.
बीड (१० तालुके):
आष्टी, बीड, धारूर, गेवराई, केज, माजलगाव, परळी, पाटोदा, शिरूर, वडवणी (अंबाजोगाई वगळले).
अमरावती (८ तालुके):
अचलपूर, अंजनगाव सुर्जी, भातकुली, चांदूरबाजार, चिखलदरा, धारणी, मोर्शी, वरुड.
जालना (७ तालुके):
अंबड, बदनापूर, भोकरदन, घनसावंगी, जाफ्राबाद, जालना, मंठा, परतूर.
बुलढाणा (७ तालुके):
जळगाव जामोद, खामगाव, मलकापूर, मोताळा, नांदुरा, संग्रामपूर, शेगाव.
अकोला (७ तालुके):
अकोला, अकोट, बाळापूर, बारशीटाकळी, मूर्तिजापूर, पातूर, तेल्हारा.
सातारा (७ तालुके):
खंडाळा, खटाव, कोरेगाव, माण, फलटण, सातारा, वाई.
छत्रपती संभाजीनगर (६ तालुके): छत्रपती संभाजीनगर, गंगापूर, खुलताबाद, पैठण, फुलंब्री, वैजापूर.
धाराशिव (६ तालुके):
भूम, धाराशिव, कळंब, लोहारा, परंडा, तुळजापूर.
सांगली (५ तालुके):
आटपाडी, कडेगाव, कवठे महांकाळ, खानापूर, पलूस.
नाशिक (५ तालुके):
चांदवड, देवळा, मालेगाव, नांदगाव, येवला.
परभणी (५ तालुके):
जिंतूर, मानवत, परभणी, पाथरी, सेलू.
हिंगोली (४ तालुके):
औंढा नागनाथ, हिंगोली, कळमनुरी, सेनगाव.
नांदेड (३ तालुके):
हदगाव, हिमायतनगर, माहूर.
वाशिम (३ तालुके):
कारंजा, मंगरुळपीर, मानोरा.
नंदुरबार (२ तालुके):
अक्राणी, तळोदा.
रायगड (२ तालुके):
अलिबाग, सुधागड.
ठाणे (२ तालुके):
भिवंडी, कल्याण.
इतर जिल्हे: चंद्रपूर (कोरपना) व नागपूर (नरखेड).
बळीराजा आर्थिक संकटात; पुनर्रचनेची मागणी
राज्यातील या १४० तालुक्यांमध्ये पिकांचे अतोनात नुकसान झाले असून पिण्याच्या पाण्याचा आणि चाऱ्याचा प्रश्न गंभीर बनत चालला आहे. सरकारने तातडीने या परिस्थितीची दखल घेऊन बाधित शेतकऱ्यांना मदत जाहीर करावी, तसेच अंबाजोगाईसारख्या सुटलेल्या तालुक्यांचा पुनर्रचना करून त्वरित यादीत समावेश करावा, अशी जोरदार मागणी राज्यभरातून होत आहे.
दरम्यान बाहेर पडलेली ही ट्रिगर यादी अधिकृत आहे किंवा नाही याबाबत महसूल विभागाने कोणतीच पुष्टी केली नाही.